Tự kiểm tra điện thoại trước khi mang đi cầm

Phần lớn thời gian trong một buổi cầm điện thoại bị tiêu vào những việc lẽ ra khách đã làm ở nhà: chưa sao lưu, chưa đăng xuất tài khoản, SIM và thẻ nhớ còn trong máy, không nhớ số IMEI. Những việc đó không khó, chỉ mất vài chục phút, nhưng nếu để tới quầy mới làm thì buổi làm việc kéo dài và dễ phát sinh tranh cãi về sau. Dưới đây là những việc nên làm xong ở nhà trước khi mang máy tới cửa hàng.

Vì sao nên kiểm tra ở nhà trước khi tới

Ở nhà, bạn có thời gian và có mạng, có sạc, có máy tính để sao lưu. Ở quầy thì những thứ đó không đầy đủ, mà bạn lại đang sốt ruột. Kiểm tra trước giúp bạn phát hiện sớm những lỗi mà chính mình chưa biết: loa rè, mic nhỏ, cảm biến vân tay chập chờn, camera trước mờ. Biết trước thì bạn chủ động khai báo, thay vì bị phát hiện và phải giải thích.

Việc kiểm tra trước còn có lợi ích thứ hai: bạn có ảnh chụp tình trạng máy do chính mình chụp, có ngày giờ rõ ràng. Khi nhận lại máy, đây là căn cứ để bạn so sánh. Cửa hàng cũng ghi hiện trạng vào biên bản giao nhận, nhưng hai nguồn ghi nhận độc lập vẫn tốt hơn một.

Sao lưu dữ liệu ra ngoài

Đây là việc quan trọng nhất, và cũng là việc hay bị gác lại tới phút cuối. Hãy sao lưu ảnh, danh bạ, tin nhắn, ghi chú và các ứng dụng quan trọng ra một nơi nằm ngoài chiếc máy: ổ cứng máy tính, thẻ nhớ, hoặc dịch vụ lưu trữ trực tuyến mà bạn tin dùng. Sao lưu xong, hãy mở thử vài tệp để chắc chắn bản sao đọc được, chứ đừng chỉ nhìn dòng thông báo hoàn tất.

Bạn không cần sao lưu toàn bộ máy nếu không muốn. Chỉ cần sao lưu những gì bạn không thể tạo lại: ảnh gia đình, giấy tờ đã chụp, ghi chú công việc. Những ứng dụng có thể tải lại thì không cần. Nguyên tắc đơn giản là trước khi rời tay chiếc máy, bạn phải chắc rằng không còn dữ liệu nào chỉ tồn tại duy nhất trong đó. Nếu máy còn dữ liệu nhạy cảm, bạn nên xem thêm bài Dữ liệu cá nhân khi cầm thiết bị.

Đăng xuất tài khoản và tắt khoá kích hoạt

Máy còn đăng nhập tài khoản thì cửa hàng từ chối nhận cầm, vì không kiểm tra được máy và cũng không muốn giữ dữ liệu không phải của mình. Ở nhà, bạn hãy vào phần cài đặt tài khoản và đăng xuất hoàn toàn, sau đó tắt khoá kích hoạt. Với thiết bị dùng nhiều tài khoản, hãy kiểm tra lần lượt từng tài khoản để chắc chắn không còn tài khoản nào đang đăng nhập.

Bạn cũng nên gỡ mật khẩu màn hình, mật khẩu ứng dụng và các hình thức khoá sinh trắc học trước khi tới. Việc này không phải để ai đó xem dữ liệu của bạn, mà để nhân viên bật máy lên kiểm tra tình trạng kỹ thuật. Nếu bạn muốn hiểu vì sao cửa hàng cần bật máy, bài Dữ liệu cá nhân khi cầm thiết bị đã nói rõ.

Bật máy kiểm tra là bước bắt buộc

Ở quầy, nhân viên phải bật máy lên mới định giá được. Đây là bước bắt buộc trong mọi trường hợp, kể cả máy thiếu hộp, thiếu sạc hay thiếu hoá đơn. Cửa hàng không nhận chiếc máy mà khách không cho bật lên kiểm tra; việc kiểm tra diễn ra ngay tại quầy, trước mặt bạn và trước khi hai bên ký hợp đồng. Máy còn đăng nhập tài khoản hoặc còn khoá kích hoạt nằm trong nhóm không kiểm tra được, nên cũng bị từ chối.

Nếu bạn chỉ ngại dữ liệu cá nhân bị xem, hãy yêu cầu nhân viên ghi vào biên bản giao nhận nội dung: chỉ kiểm tra kỹ thuật, không truy cập dữ liệu cá nhân. Nhân viên kiểm tra trước mặt bạn, và phạm vi kiểm tra chỉ gồm những hạng mục kỹ thuật cần cho việc định giá.

Tháo SIM, thẻ nhớ và ghi lại số IMEI

SIM và thẻ nhớ là hai thứ rất dễ bị bỏ quên. SIM gắn với số điện thoại, tài khoản ngân hàng và mã xác thực, nên bạn nên tháo ra giữ lại. Thẻ nhớ thường chứa ảnh và nhạc, cũng nên tháo ra. Nếu bạn muốn để SIM trong máy vì lý do riêng, hãy cho nhân viên biết để nội dung đó được ghi vào biên bản.

Số IMEI là dãy số nhận dạng duy nhất của chiếc máy. Bạn có thể đọc trong phần cài đặt thông tin máy hoặc xem trên khay SIM tuỳ dòng máy. Hãy chụp ảnh màn hình hiển thị số này và lưu lại. Khi nhận lại máy, đối chiếu số IMEI là cách nhanh nhất để chắc chắn bạn nhận đúng chiếc máy của mình. Đây là thói quen nhỏ nhưng hữu ích.

Kiểm tra pin, màn hình, camera, loa, mic

Hãy tự chạy qua các hạng mục sau và ghi lại kết quả. Về pin, xem mức chai trong phần cài đặt nếu máy hiển thị, để ý máy có nóng bất thường hay tụt pin nhanh không. Về màn hình, xem có điểm chết, vệt ám màu, vết xước sâu hay vùng cảm ứng kém nhạy ở các góc. Về camera, chụp thử ảnh và quay thử một đoạn ngắn để kiểm tra lấy nét và tiếng.

Với loa và mic, bạn gọi thử một cuộc hoặc ghi âm một đoạn rồi nghe lại. Với cảm biến vân tay hoặc nhận diện khuôn mặt, thử mở khoá vài lần để biết cảm biến còn ổn không. Với các cổng kết nối, cắm thử sạc và tai nghe nếu có. Ghi lại những gì bạn phát hiện, kể cả lỗi nhỏ, vì đó là phần bạn sẽ khai báo tại quầy.

Chụp ảnh tình trạng máy kèm ngày giờ

Ảnh chụp là cách ghi nhận hiện trạng rẻ và hiệu quả nhất. Hãy chụp máy ở điều kiện đủ sáng, từ các góc: mặt trước, mặt lưng, bốn cạnh, khung viền, cổng sạc và camera. Chụp cận cảnh những vết xước, vết móp hoặc vết nứt đã có sẵn. Nếu máy có lỗi hiển thị trên màn hình, chụp luôn phần đó.

Điều quan trọng là ảnh phải có ngày giờ. Bạn có thể bật chức năng in ngày giờ trên ảnh, hoặc giữ nguyên ảnh gốc không qua chỉnh sửa để phần thông tin ngày chụp còn nguyên. Khi bạn quay lại nhận máy, những ảnh này giúp hai bên đối chiếu nhanh và tránh tranh cãi về việc vết xước có từ trước hay phát sinh sau. Cách kiểm tra khi nhận lại được nêu ở bài Chuộc lại tài sản cầm đồ và gia hạn.

Sạc pin, vệ sinh máy và gom đủ phụ kiện

Hãy sạc máy lên mức đủ dùng trước khi tới, vì nhân viên cần bật máy để kiểm tra và không phải lúc nào cũng có sẵn bộ sạc phù hợp cho mọi dòng máy. Lau sạch màn hình và mặt lưng để các vết xước hiện rõ, đồng thời giúp nhân viên nhìn rõ tình trạng thật của máy. Vệ sinh luôn khe loa và cổng sạc nếu bụi bám nhiều.

Gom đủ những gì bạn còn giữ: hộp, sạc, cáp, tai nghe, ốp lưng, phiếu bảo hành, hoá đơn. Thiếu những thứ này không phải điều kiện loại trừ, nhưng có đủ thì buổi kiểm tra nhanh hơn, và chi tiết này đã được nói ở bài Điện thoại thiếu phụ kiện. Cuối cùng, nhớ mang căn cước công dân bản gốc.

Lưu ý quan trọng

Danh sách trên là việc bạn tự làm ở nhà, không phải thủ tục của cửa hàng. Bước kiểm tra tại quầy thì khác: nhân viên buộc phải bật máy lên xem tình trạng kỹ thuật mới có căn cứ định giá, nên đây là phần không thể thay thế. Việc bạn chuẩn bị càng kỹ thì phần kiểm tra tại quầy càng nhanh, phần khai báo càng rõ, và phần tranh cãi khi nhận lại càng ít. Đây là lợi ích cho chính bạn, không phải yêu cầu hành chính.

Một điều cần lưu ý về giới hạn của việc tự kiểm tra: bạn chỉ kiểm tra được những gì máy hiển thị và những gì bạn cảm nhận được. Những lỗi bên trong như dấu hiệu đã bung máy hay linh kiện không nguyên bản thì phải để nhân viên xem. Vì vậy hãy khai trung thực những gì bạn biết, và để phần còn lại cho bước kiểm tra tại cửa hàng.

Để hiểu mức định giá được xét thế nào, bạn xem bài Định giá điện thoại cũ. Nếu bạn muốn biết trước điều kiện nhận cầm và những gì cần chuẩn bị, trang cầm điện thoại nêu đầy đủ. Mức định giá và chi phí phụ thuộc tình trạng tài sản thực tế, được thông báo rõ trước khi ký hợp đồng; cách cửa hàng báo các khoản này nằm ở trang lãi suất và chi phí.

Câu hỏi thường gặp

Tôi phải sao lưu những gì trước khi mang máy đi cầm?

Những dữ liệu bạn không thể tạo lại: ảnh, danh bạ, tin nhắn quan trọng, ghi chú công việc và giấy tờ đã chụp. Sao lưu xong nên mở thử vài tệp để chắc bản sao đọc được.

Có nhất thiết phải tháo SIM và thẻ nhớ không?

Nên tháo để bạn giữ lại những gì gắn với số điện thoại và dữ liệu cá nhân. Nếu muốn để lại trong máy, hãy cho nhân viên biết để nội dung đó được ghi vào biên bản giao nhận.

Tôi có thể để máy đang đăng nhập tài khoản không?

Không. Máy còn đăng nhập tài khoản hoặc còn khoá kích hoạt thì cửa hàng từ chối nhận cầm, vì không kiểm tra được tình trạng máy. Bạn cần đăng xuất và tắt khoá kích hoạt trước khi giao dịch.

Tôi không cho bật máy lên kiểm tra thì có cầm được không?

Không. Bật máy kiểm tra tại quầy là bước bắt buộc, làm trước mặt bạn và trước khi ký hợp đồng. Cửa hàng không nhận tài sản ở trạng thái không kiểm tra được.

Tôi không biết xem số IMEI ở đâu thì làm thế nào?

Bạn vào phần cài đặt thông tin máy để xem, hoặc xem trên khay SIM tuỳ dòng máy. Chụp ảnh màn hình hiển thị số đó và lưu lại để đối chiếu khi nhận máy về.

Máy đang bị lỗi nhỏ thì có nên cho nhân viên biết không?

Nên. Lỗi nhỏ được ghi vào biên bản sẽ không thành vấn đề khi bạn nhận lại máy. Ngược lại, lỗi có sẵn mà không khai dễ khiến hai bên mất thời gian đối chiếu.

Chụp ảnh máy có thực sự cần thiết không?

Có ích. Ảnh có ngày giờ là căn cứ độc lập bên cạnh biên bản của cửa hàng, giúp bạn so sánh nhanh tình trạng máy khi quay lại nhận và tránh tranh cãi về vết xước.