Hợp đồng cầm đồ có cần công chứng không?

Không, hợp đồng cầm đồ không bắt buộc phải công chứng hay chứng thực. Đây là hợp đồng dân sự bằng văn bản, và pháp luật chỉ yêu cầu công chứng, chứng thực khi có quy định riêng cho loại giao dịch đó. Với cầm cố tài sản, điều luật chỉ đòi hỏi hình thức bằng văn bản. Vì vậy hai bản có chữ ký của cả hai bên là đủ để ghi nhận thoả thuận, và điều bạn nên quan tâm hơn cả là nội dung hợp đồng có rõ ràng hay không.

Căn cứ pháp lý: khi nào mới buộc công chứng

Bộ luật Dân sự 2015, Điều 119 quy định giao dịch dân sự được thể hiện bằng lời nói, bằng văn bản hoặc bằng hành vi cụ thể; giao dịch thông qua phương tiện điện tử dưới hình thức thông điệp dữ liệu được coi là giao dịch bằng văn bản. Khoản 2 của điều này nêu rõ: trường hợp luật quy định giao dịch dân sự phải được thể hiện bằng văn bản có công chứng, chứng thực, đăng ký thì phải tuân theo quy định đó. Nói cách khác, công chứng chỉ bắt buộc khi luật nói là bắt buộc.

Với cầm cố tài sản, Bộ luật Dân sự 2015 không nêu yêu cầu công chứng hay chứng thực: Điều 310 khoản 1 xác định hợp đồng cầm cố có hiệu lực từ thời điểm giao kết, trừ trường hợp có thoả thuận khác hoặc luật có quy định khác. Việc công chứng chỉ đặt ra khi luật quy định riêng cho loại giao dịch đó, hoặc khi chính bạn và cửa hàng muốn làm cho chắc.

Vì sao hai bản có chữ ký hai bên là đủ

Khi bạn và cửa hàng cùng ký vào hai bản giống nhau, mỗi bên giữ một bản, thì hai bên đã có chứng cứ ngang nhau về nội dung thoả thuận. Điều quan trọng là cả hai bản phải giống nhau, có đủ chữ ký, có ngày tháng, và không có chỗ trống chưa điền.

Hãy kiểm tra mọi con số và mốc ngày trên bản bạn giữ khớp với bản của cửa hàng. Nếu có sửa chữa, cả hai bên nên ký xác nhận ngay cạnh chỗ sửa. Nếu hợp đồng có nhiều trang, hãy xem các trang được đánh số liền mạch hoặc có ký giáp lai. Bạn cũng nên đọc lại hợp đồng theo danh sách các mục cần soát, từ thông tin hai bên đến mô tả tài sản, kỳ hạn, cách thanh toán và xử lý khi quá hạn. Nội dung rõ ràng mới là thứ bảo vệ bạn, chứ không phải con dấu công chứng; bài Cách đọc hợp đồng cầm đồ trước khi ký đi chi tiết vào từng mục này.

Trường hợp nào giấy tờ liên quan cần công chứng

Có những giấy tờ không phải bản thân hợp đồng cầm đồ, nhưng lại có thể cần công chứng hoặc chứng thực vì tính chất của giao dịch. Trường hợp hay gặp nhất là khi bạn nhờ người khác đi cầm đồ hoặc đi chuộc thay. Bộ luật Dân sự 2015, Điều 562 quy định hợp đồng uỷ quyền là sự thoả thuận giữa các bên, theo đó bên được uỷ quyền có nghĩa vụ thực hiện công việc nhân danh bên uỷ quyền. Cửa hàng yêu cầu giấy uỷ quyền bằng văn bản, nhưng văn bản đó không bắt buộc phải công chứng hay chứng thực.

Cách cửa hàng xác minh rất trực tiếp: chủ sở hữu có mặt, ký vào giấy uỷ quyền, và xuất trình giấy tờ tuỳ thân khớp với giấy đăng ký tài sản. Có ba điều kiện đó thì giấy uỷ quyền không công chứng vẫn được chấp nhận. Điều cửa hàng cần là xác nhận được con người và chữ ký, không phải con dấu.

Trường hợp người thân đi chuộc thay cũng theo cách này: cần hợp đồng cầm đồ, giấy uỷ quyền hợp lệ, và căn cước của cả hai bên. Không có giấy uỷ quyền thì cửa hàng không giao tài sản cho người khác, dù là người trong nhà.

Một trường hợp khác là giấy tờ liên quan đến xe. Khi mua bán, tặng cho xe, hợp đồng mua bán thường được công chứng hoặc chứng thực theo quy định về đăng ký xe, và giấy tờ đó có thể đi kèm hồ sơ khi bạn cầm xe. Nếu không chắc hồ sơ của mình đã đủ chưa, hãy hỏi cửa hàng trước khi mang tài sản tới.

Khác gì so với thế chấp và đăng ký giao dịch bảo đảm

Cầm đồ chỉ là một trong nhiều biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ. Ở cầm cố tài sản, bạn giao tài sản cho bên nhận cầm cố giữ. Ở thế chấp, tài sản thường vẫn do bên thế chấp giữ và biện pháp này gắn với việc đăng ký theo quy định của pháp luật trong nhiều trường hợp.

Điểm dễ nhầm là giữa công chứng và đăng ký. Công chứng, chứng thực liên quan đến hình thức và tính xác thực của văn bản, còn đăng ký biện pháp bảo đảm liên quan đến hiệu lực đối kháng với người thứ ba. Với cầm cố tài sản, Bộ luật Dân sự 2015, Điều 310 khoản 2 quy định cầm cố có hiệu lực đối kháng với người thứ ba kể từ thời điểm bên nhận cầm cố nắm giữ tài sản cầm cố. Hiểu đơn giản: với cầm đồ, việc cửa hàng đang giữ tài sản của bạn là yếu tố then chốt.

Nên tự chụp ảnh hợp đồng để lưu

Dù hợp đồng không cần công chứng, bạn vẫn nên tự tạo bản sao cho mình. Cách nhanh nhất là chụp ảnh toàn bộ các trang ngay tại quầy, gồm trang thông tin, trang điều khoản, phần chữ ký và cả các ghi chú sửa đổi. Sau đó lưu vào điện thoại và sao thêm một bản vào email hoặc máy tính ở nhà.

Ảnh chụp giúp bạn tra cứu nhanh khi cần đối chiếu kỳ hạn, số tiền hay các khoản phải trả mà không phải tìm lại bản giấy. Nếu chẳng may mất bản gốc, bạn vẫn có căn cứ để trao đổi với cửa hàng; bài Mất hợp đồng cầm đồ nói rõ trình tự xử lý trong trường hợp này.

Những gì bạn nên kiểm tra thay vì lo về công chứng

Thay vì băn khoăn về con dấu, hãy dồn sự chú ý vào nội dung. Kiểm tra thông tin của bạn và của cửa hàng đã đúng chưa. Kiểm tra mô tả tài sản có đủ để phân biệt với món khác không, gồm cả số khung, số máy hoặc số IMEI nếu có. Kiểm tra kỳ hạn, cách thanh toán và điều gì xảy ra nếu bạn chưa chuộc kịp.

Các khoản chi phí là phần bạn nên hỏi kỹ nhất. Cách cửa hàng báo lãi suất và các khoản phí được nêu ở trang lãi suất và chi phí, và mọi khoản phải được ghi rõ trong hợp đồng trước khi bạn ký. Nếu có điểm nào chưa rõ, hãy yêu cầu giải thích và đề nghị ghi lại bằng văn bản. Nếu bạn và cửa hàng cùng muốn công chứng hoặc chứng thực hợp đồng thì hoàn toàn có thể làm; điều đó không sai, chỉ là không bắt buộc.

Lưu ý quan trọng

Hợp đồng cầm đồ không bắt buộc công chứng hay chứng thực. Bộ luật Dân sự 2015, Điều 119 quy định công chứng, chứng thực chỉ bắt buộc khi luật quy định giao dịch đó phải được thể hiện bằng văn bản có công chứng, chứng thực; với cầm cố tài sản, Điều 310 khoản 1 xác định hợp đồng có hiệu lực từ thời điểm giao kết, trừ trường hợp có thoả thuận khác hoặc luật có quy định khác. Hai bản có chữ ký hai bên, có ngày tháng và nội dung rõ ràng là đủ để ghi nhận thoả thuận.

Giấy uỷ quyền cho người khác đi cầm hoặc chuộc thay không bắt buộc công chứng hay chứng thực. Cửa hàng chấp nhận khi chủ sở hữu có mặt, ký vào giấy uỷ quyền, và xuất trình giấy tờ tuỳ thân khớp với giấy đăng ký tài sản. Với người thân đi chuộc thay, cần hợp đồng cầm đồ, giấy uỷ quyền hợp lệ và căn cước của cả hai bên. Đăng ký giao dịch bảo đảm là việc khác với công chứng, liên quan đến hiệu lực đối kháng với người thứ ba. Nếu bạn muốn nắm trình tự tổng thể, bài Cầm đồ là gì và quy trình từng bước và bài Giấy tờ cần chuẩn bị khi cầm đồ sẽ bổ sung phần còn lại. Bạn cũng có thể xem trang dịch vụ cầm đồ hoặc đăng ký định giá tài sản khi cần tư vấn trước.

Mức định giá và chi phí phụ thuộc tình trạng tài sản thực tế, được thông báo rõ trước khi ký hợp đồng.

Câu hỏi thường gặp

Không công chứng thì hợp đồng cầm đồ có vô hiệu không?

Không. Bộ luật Dân sự 2015, Điều 119 quy định công chứng, chứng thực chỉ bắt buộc khi luật quy định giao dịch đó phải có công chứng, chứng thực. Với cầm cố tài sản, Điều 310 xác định hợp đồng có hiệu lực từ thời điểm giao kết. Hai bản có chữ ký hai bên là đủ để ghi nhận thoả thuận.

Tôi muốn công chứng hợp đồng cầm đồ có được không?

Được, nếu bạn và cửa hàng cùng muốn. Pháp luật không bắt buộc, nhưng cũng không cấm hai bên tự nguyện công chứng hoặc chứng thực để yên tâm hơn.

Công chứng và đăng ký giao dịch bảo đảm khác nhau thế nào?

Công chứng liên quan đến hình thức và tính xác thực của văn bản. Đăng ký biện pháp bảo đảm liên quan đến hiệu lực đối kháng với người thứ ba. Bộ luật Dân sự 2015, Điều 310 quy định với cầm cố tài sản, hiệu lực đối kháng phát sinh từ thời điểm bên nhận cầm cố nắm giữ tài sản.

Nhờ người khác đi cầm đồ thay thì giấy uỷ quyền có cần công chứng?

Không bắt buộc. Bộ luật Dân sự 2015, Điều 562 quy định hợp đồng uỷ quyền là sự thoả thuận giữa các bên, theo đó bên được uỷ quyền thực hiện công việc nhân danh bên uỷ quyền. Cửa hàng chấp nhận giấy uỷ quyền không công chứng khi chủ sở hữu có mặt, ký và xuất trình giấy tờ tuỳ thân khớp với giấy đăng ký tài sản.

Người thân đi chuộc thay tôi thì cần gì?

Cần hợp đồng cầm đồ, giấy uỷ quyền hợp lệ và căn cước của cả hai bên. Cửa hàng chỉ giao tài sản cho người có đủ ba thứ đó, kể cả khi người tới là người trong nhà.

Hợp đồng cầm đồ cần mấy bản?

Thông thường lập hai bản giống nhau, mỗi bên giữ một bản có đủ chữ ký. Kèm theo là biên bản giao nhận ghi hiện trạng tài sản, và tài sản được niêm phong trong thời gian cầm. Bạn hãy kiểm tra hai bản hợp đồng khớp nhau về nội dung, có ngày tháng, và nếu có sửa chữa thì cả hai bên cùng ký xác nhận cạnh chỗ sửa.